Wilno, ślady wielkich Polaków na Starym Mieście

0

W Wilnie, przez wieki silnie związanym z Polską i Polakami, nie sposób nie zauważyć polskich akcentów – są widoczne na każdym kroku w nazwach ulic czy historycznych tablicach. Zobaczcie, co można znaleźć na Starym Mieście.

Wilno na weekend (poprzedni wpis: Kościoły starego Wilna, cz.2). Wszystkich śladów polskości w Wilnie nie da się wymienić, jest ich ogromna masa. W końcu miasto było siedzibą wielu polskich królów, jeden z nich (Aleksander Jagiellończyk) został tu nawet pochowany. Przez wieki z Wilnem związało się wielu znamienitych rodaków, wielu przyczyniło się do jego rozwoju, wielu zostało tu pochowanych. W tym wpisie pominiemy polskie akcenty, o których już pisaliśmy przy okazji opisywania kościołów starego Wilna (część 1, część 2), z których wiele ufundowanych było przez polskich znamienitych obywateli czy królów, w kilku z nich posługę pełnili polscy księża, niejednokrotnie dziś święci kościoła katolickiego.

Wilno, budynek uniwersytecki z tablicą upamiętniającą studia A.Mickiewicza
Wilno, budynek uniwersytecki z tablicą upamiętniającą studia A.Mickiewicza
Wilno, tablica upamiętniająca studia A.Mickiewicza
Wilno, tablica upamiętniająca studia A.Mickiewicza

Skupimy się na spacerze wśród pamiątkowych tablic, upamiętniających etapy życia najsłynniejszych polskich literatów. I poprowadzimy Was nimi w kolejności chronologicznej, przechodząc przez kolejne etapy życia, głównie odnosi się to do Mickiewicza – bo miejsc z nim związanych jest w starym Wilnie zdecydowanie najwięcej.

Adam Mickiewicz

Mickiewicz przybył do Wilna we wrześniu 1815 r., jako 17-letni chłopak, by podjąć studia na tutejszym Uniwersytecie. Upamiętnia to tablica, wmurowana w ścianę budynków uczelni, nieopodal kościoła św.Janów. Do tegoż kościoła chodził młody Mickiewicz na nabożeństwa – dziś w jego wnętrzach, podobno w miejscu, w którym stawał poeta, znajduje się jego popiersie – nie było nam dane go zobaczyć, trafiliśmy na mszę w kościele i nie chcąc wiernym przeszkadzać, nie wchodziliśmy do środka.

Po ukończeniu studiów (1819 r.) , w zamian za otrzymywane w ich czasie stypendium, Mickiewicz pracował jako nauczyciel poza Wilnem. Po powrocie do miasta mieszkał m.in. w Zaułku Bernardyńskim, gdzie dziś mieści się Muzeum Adama Mickiewicza. Pobyt poety (1822 r.) upamiętnia tu kolejna pamiątkowa tablica – druga znajduje się w podwórzu, już przy wejściu do pomieszczeń muzeum. Tu powstawała m.in. „Grażyna”.

Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum
Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum
Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum
Wilno, jedno z miejsc zamieszkania A.Mickiewicza, dziś jego muzeum
Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)
Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)
Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)
Wilno, tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania A.Mickiewicza (dziś muzeum)

W Zaułku Literackim znajduje się kolejne mieszkanie Mickiewicza – mieszkał tu w 1823 r. i tu został aresztowany (październik 1823 r.) za udział w tajnym Towarzystwie Filaretów. Więziono go do kwietnia 1824 r. w klasztorze Bazylianów nieopodal Ostrej Bramy – miejsce to także upamiętnione jest tablicą, wmurowaną w ścianę dawnych klasztornych budynków. To tu powstać miała III część „Dziadów”, a celę więzienną uważa się dziś za symboliczną „celę Konrada”. Pomieszczenie to zostało potem przekształcone w apartament mieszkalny – dziś rolę „celi Konrada” pełni mały, dobudowany obok budynek.

Z więzienia wyszedł Mickiewicz za poręczeniem Joachima Lelewela, profesora historii na Uniwersytecie, potem jednego z przywódców Powstania Listopadowego. Ostatnim miejscem zamieszkania poety w Wilnie był dom stojący dziś na placu przy ratuszu, niedaleko kościoła św.Kazimierza. To tutaj doręczony mu został nakaz wyjazdu z Wilna do Petersburga – Mickiewicz wyjechał w październiku 1824 r. i nigdy już do miasta nie powrócił.

Imieniem Mickiewicza nazywała się kiedyś jedna z głównych ulic miasta, odchodząca od katedry. Dziś w Wilnie istnieje Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Mickiewicza. Znajdują się tu także dwa pomniki wieszcza – oprócz wspomnianego popiersia w kościele św.Janów, znajdziemy w Wilnie także okazały pomnik Mickiewicza obok kościoła św.Anny.

Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim
Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim
Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim
Wilno, dom Mickiewicza w Zaułku Literackim
Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza
Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza
Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza
Wilno, klasztor Bazylianów, w którym więziono A.Mickiewicza
Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza
Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza
Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza
Wilno, ostatnie miejsce zamieszkania A.Mickiewicza

Znaleźliśmy jeszcze jedno miejsce, związane z Mickiewiczem pośrednio – niedaleko kościoła św.Janów, naprzeciwko dzisiejszej polskiej ambasady znajduje się budynek z pamiątkową tablicą, uwieczniającą fakt istnienia tu kiedyś drukarni, w której po raz pierwszy wydano „Ballady i romanse”.

Juliusz Słowacki

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki
Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Związki Słowackiego z Wilnem nie są tak głośne, jak te Mickiewicza, zapewne dlatego, że Słowacki przebywał w Wilnie tylko w latach wczesnej młodości i dzieciństwa. Dlatego też nie ma zbyt wielu miejsc upamiętniających pobyt młodego Juliusza w mieście.

Słowacki mieszkał w Wilnie dwukrotnie, za każdym razem sprowadzając się tu z rodziną – najpierw z matką i ojcem, gdy ten otrzymał posadę na Uniwersytecie (Juliusz miał wtedy 2 lata). Jednak gdy trzy lata później ojciec umiera, matka z synem wyprowadzają się z Wilna. Wracają tu ponownie w 1819 r., gdy matka ponownie wychodzi za mąż – także za profesora miejscowego Uniwersytetu.

Słowacki ukończył w Wilnie gimnazjum. W 1824 r. od uderzenia pioruna ginie we własnym domu (!) ojczym poety, uwieczniony potem przez Mickiewicza w „Dziadach”. Obaj zresztą spotykali się ze sobą w Wilnie. Dom, w którym mieszkał Słowacki (ul.Zamkowa) jest dziś oznaczony wizerunkiem poety – niełatwo do niego trafić, oznaczenie domu znajduje się od strony podwórza, niewidoczne z ulicy.

Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki
Wilno, dom w którym mieszkał J.Słowacki

Słowacki zdążył jeszcze w Wilnie ukończyć Uniwersytet (1828 r.), po czym wyjechał z miasta na zawsze. Mieszkał więc tu dłużej od Mickiewicza, choć pamiątek po tym drugim jest w Wilnie zdecydowanie więcej. No i Mickiewicz pozostawił w swojej twórczości wiele śladów z Wilna, w przeciwieństwie do Słowackiego.

Józef Ignacy Kraszewski

Historyk przybył do Wilna w 1829 r., by studiować na Uniwersytecie, ale wkrótce został aresztowany pod podejrzeniem współpracy przy organizacji Powstania Listopadowego (podobno znaleziono u niego listy od J.Lelewela). Więziony, a potem mieszkający w Wilnie przez kilka lat pod dozorem policji carskiej, czas pobytu w mieście wykorzystał na badania historyczne – wydał m.in. 4-tomową historię miasta.

Wilno, dom w którym mieszkał J.I.Kraszewski
Wilno, dom w którym mieszkał J.I.Kraszewski
Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim
Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim
Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim
Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim
Wilno, "ściana literatów" w Zaułku Literackim
Wilno, „ściana literatów” w Zaułku Literackim

Miejsce zamieszkania Kraszewskiego w Wilnie upamiętnia tablica, znajdująca się na kamienicy tuż przy kościele św.Janów.

Z Wilnem związani byli także m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński (mieszkał w dzielnicy Zarzecze wraz z żoną) oraz Czesław Miłosz, który w Wilnie spędził, podobnie jak Słowacki, swoją młodość (ukończył tu gimnazjum oraz studia na Uniwersytecie). W Wilnie Miłosz debiutował literacko, pracował także w radiu. Obaj zostali uwiecznieni wśród innych artystów, związanych z Wilnem, na „ścianie literatów”, znajdującej się w Zaułku Literackim.

Na koniec o śladach po jeszcze jednym Polaku, nie literacie, ale nie mniej znanym – o śladach po Janie Pawle II. Polski papież przebywał z pielgrzymką w Wilnie w 1993 r. Miejsca pobytu Ojca Świętego upamiętniają liczne tablice: przy Kaplicy Ostrobramskiej czy kościele św.Piotra i Pawła i kościele św.Ducha. W trakcie pielgrzymki Jan Paweł II mieszkał w budynku Nuncjatury Apostolskiej przy ulicy Kościuszki (prowadzącej do kościoła św.Piotra i Pawła), co także zostało upamiętnione stosowną tablicą.

Wilno, miejsce zamieszkania Jana Pawła II podczas pielgrzymki na Litwę
Wilno, miejsce zamieszkania Jana Pawła II podczas pielgrzymki na Litwę

Jak na 24 godziny pobytu w Wilnie, liczba spostrzeżonych przez nas polskich śladów (był przecież jeszcze pomnik Stanisława Moniuszki przy kościele św.Katarzyny – Moniuszko przez 18 lat mieszkał w Wilnie, gdzie m.in. grał jako organista w kościele św.Piotra i Pawła) zrobiła na nas samych ogromne wrażenie. Zdecydowanie Wilno zapisało się w naszej pamięci jako najbardziej „polskie” miasto, w którym byliśmy zagranicą.

Pełna galeria zdjęć polskich śladów na Starym Mieście w Wilnie znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o