Świątynie Odessy

Świątynie prawosławne to równie wdzięczny temat dla turystów, jak islamskie meczety. Mają swój klimat, mają swój styl. Po złotych kopułach w Kijowie mieliśmy okazję weekendowej wędrówki po świątyniach w ukraińskiej Odessie. Młodsze wiekiem od kijowskich, widowiskowością niewiele im ustępują.

0

Świątynie prawosławne to równie wdzięczny temat dla turystów, jak islamskie meczety. Mają swój klimat, mają swój styl. Po złotych kopułach w Kijowie mieliśmy okazję weekendowej wędrówki po świątyniach w ukraińskiej Odessie. Młodsze wiekiem od kijowskich, widowiskowością niewiele im ustępują.

Weekend w Odessie (poprzedni wpis: Odessa, spacerem wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego cz.2). Pokazaliśmy Wam już najważniejsze atrakcje turystyczne Odessy, opisaliśmy co można w tym mieście zobaczyć spacerując wzdłuż czarnomorskiego wybrzeża. Czas na kolejny element klimatu Odessy – miejskie świątynie, nie tylko te prawosławne.

Odessa, pomimo że założona przez Rosjan, i przez długi czas będąca pod ich wpływami, ze względu na swój portowy charakter, umiejscowienie na terenach zróżnicowanych narodowościowo, a także status wolnego portu przez długie lata, stała się miastem multikulturowym, co w sposób naturalny spowodowało także współistnienie obok siebie wielu religii. Swój obraz ma ten fakt do dziś w zróżnicowaniu świątyń miejskich. Spacer po centrum Odessy daje możliwość zobaczenia najważniejszych miejsc kultu religijnego w mieście. Poniżej znajdziecie ich listę, ułożoną w naszej subiektywnej kolejności atrakcyjności dla turysty.

Sobór Przemienienia Pańskiego

Największa w Odessie prawosławna świątynia (mieści ponad 9 tys. wiernych naraz) stoi w centrum miasta, przy placu kończącym ulicę Deribasowską. Została ufundowana w 1795 r., rok wcześniej, czyli gdy powstawała Odessa, poświęcono plac pod budowę, ale dzisiejsza jej postać nie jest oryginałem. Książę Woroncow został pochowany w krypcie w podziemiach soboru po swojej śmierci.

Odessa, Sobór Przemienienia Pańskiego
Odessa, Sobór Przemienienia Pańskiego
Odessa, Sobór Przemienienia Pańskiego
Odessa, Sobór Przemienienia Pańskiego

Sobór został całkowicie zniszczony przez komunistów na rozkaz Stalina w 1936 r. – został pewnej nocy po prostu wysadzony w powietrze. Szczęśliwie wcześniej przeniesiono grób Woroncowa. Świątynię odbudowano w 2002 r. na wzór pierwowzoru – ma dziś ponad 90 m długości, a wysoka dzwonnica ma aż 72 m. Sobór szczyci się dziś największym na Ukrainie kompleksem dzwonów – jest ich aż 23. W 2005 r. do krypty powróciły szczątki Woroncowa. W czasie marcowej wizyty trwało malowanie (lub odnawianie) wnętrz.

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej

Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej

Druga (po soborze Przemienia Pańskiego) katedra prawosławnej diecezji w Odessie, wybudowana w 1869 r. z inicjatywy biskupa Odessy, Innocentego, którego relikwie spoczywają do dziś we wnętrzach. Ciekawostką była znajdująca się w podziemiach „wewnętrzna” druga cerkiew, przeznaczona dla jednowierców, odłamu prawosławia.

W latach 30-tych XX w. sobór został zamknięty przez komunistów, po czym zdewastowano cerkiew jednowierców. Właściwy sobór otwarto ponownie w czasie II wojny światowej, a po jej zakończeniu odzyskał on dawną świetność dzięki renowacjom. Wyróżniające sobór złoto-niebieskie kopuły są wynikiem malowania już w XXI w. Głównie dzięki nim sobór prezentuje się niezwykle efektownie i jest widoczny z dalszej odległości, pomimo otaczających go zabudowań miejskich.

Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Odessa, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej

Sobór i monaster męski św.Pantelejmona

Znajdująca się przy placu przed dworcem kolejowym w Odessie świątynia wybudowana została pod koniec XIX w. jako filia rosyjskiego monasteru pod tym samym wezwaniem, stojącego na greckiej górze Athos. Była dwukrotnie zamykana przez władze (1923 i 1961 r.). Przez długi czas w XX w. dzięki swoim kopułom pełniła rolę planetarium, a pod koniec XX w. została zwrócona kościołowi. Dziś we wnętrzach mieści się oprócz świątyni, także klasztor męski. Wciąż trwają prace przywracające budynek do świetności.

Odessa, sobór i monaster męski św.Pantelejmona
Odessa, sobór i monaster męski św.Pantelejmona

Katedra św.Trójcy

Ten prawosławny kościół był jednym z czterech pierwszych, wybudowanych w Odessie zaraz po powstaniu miasta. Początkowo jako świątynia drewniana, ale szybko przebudowana na murowaną. Konsekracja odbyła się w 1808 r. Od swoich początków była kojarzona z grecką społecznością Odessy i z nią związana jest najbardziej smutny wątek historii świątyni.

Odessa, prawosławna katedra św.Trójcy
Odessa, prawosławna katedra św.Trójcy

Gdy Grecja walczyła z Turkami o niepodległość w 1821 r., wojna miała także krwawe echo w Odessie. Turkowie zamordowali patriarchę Konstantynopola, Grzegorza V, obawiając się jego wpływów, a ciało wrzucili do morza. Wyłowili je rosyjscy marynarze, wywożąc do Odessy, gdzie został pochowany właśnie w kościele św.Trójcy. Na terenie świątyni i dookoła niej pochowano również wielu innych znamienitych obywateli i duchownych pochodzenia greckiego.

Po nastaniu władzy komunistycznej kościół zamknięto, a grobowce zniszczono i obrabowano. Budynek przeznaczono na użyteczność publiczną, ale podczas II wojny światowej przywrócono mu pierwotną funkcję. Ukraiński kościół prawosławny odzyskał świątynię od rosyjskiego jednak dopiero w 1999 r., po czym przeszła ona renowację. Od niedawna ma status katedry.

Odessa, prawosławny kościół św.Eliasza
Odessa, prawosławny kościół św.Eliasza

Prawosławny kościół św.Eliasza

Wybudowany w końcówce XIX w. jako filia rosyjskiego monasteru św.Eliasza na górze Athos w Grecji, służył jako schronienie pielgrzymom, udającym się z Odessy na Athos właśnie. Był jedną z nielicznych świątyń w mieście, które działały normalnie w okresie komunistycznych rządów.

Prawosławny kościół św.Andrzeja

Wybudowany w 1885 r., po zdobyciu władzy przez komunistów został przekształcony w centrum kultury, którą to funkcję spełniał aż do końcówki XX w. Dopiero kilkanaście lat temu został oddany społeczności kościelnej. Znajduje się nieopodal soboru św.Pantelejmona, także przy placu przed dworcem kolejowym w Odessie.

Odessa, prawosławny kościół św.Andrzeja
Odessa, prawosławny kościół św.Andrzeja

Arabskie centrum kulturalne

Islam na terenach Odessy ma bardzo długie korzenie – w końcu miasto wybudowano na zgliszczach tureckiej (a wcześniej tatarskiej) twierdzy Hacibey. W centrum Odessy znaleźć dziś można okazały budynek Arabskiego Centrum Kulturalnego, wyglądem przypominającego meczet, aczkolwiek nie posiadającego statusu świątyni (pomimo, że kompleks zawiera pomieszczenie do modlitwy). Budynek jest świeży, otwarto go w 2001 r. w miejscu dawnego meczetu, zamkniętego i zniszczonego przez władze radzieckie. Kompleks składa się m.in. ze szkoły języka arabskiego oraz biblioteki.

Odessa, arabskie centrum kulturalne
Odessa, arabskie centrum kulturalne

Synagoga Beit Chabad

W czasach, gdy społeczność żydowska była jedną z większych w Odessie, w mieście istniało wiele synagog. Do czasów dzisiejszych dotrwały trzy, z których najmniejsza to właśnie Beit Chabad. Zydowscy krawcy zawiązali w Odessie charytatywną instytucję, za cel stawiającą sobie dostarczanie odzieży osobom o niskim statusie majątkowym. I to właśnie dla krawców wybudowano parterowy budynek synagogi (połowa XIX w.). Po dojściu komunistów do władzy w Odessie w 1920 r. i stowarzyszenie i synagoga zostały zamknięte, a budynek przekształcono w magazyn. Dopiero w 1992 r. budynek wrócił do swej pierwotnej funkcji, dziś mieści synagogę oraz redakcję religijnego tygodnika oraz kuchnię, przyrządzającą koszerne jedzenie.

Odessa, synagoga Beit Chabad
Odessa, synagoga Beit Chabad

Synagoga Główna

Wybudowana w połowie XIX w., od razu stała się główną synagogą miejską, pełniąc swą funkcję aż do nastania czasów komunizmu. Wtedy to budynek przejęły władze, by w 1923 r. całkowicie zamknąć świątynię. Wnętrza pełniły rolę… sali do koszykówki, podwyższono je, dobudowując piętro. Dopiero w 1996 r. przywrócono funkcje religijne, choć nadal budynek pozostaje własnością miasta.

Odessa, synagoga Główna
Odessa, synagoga Główna
Odessa, synagoga Główna
Odessa, synagoga Główna

Synagoga Brodzka

Wybudowana w 1863 r. przez dużą społeczność żydowską, przybyłą do Odessy z terenów Austro-Węgier, głównie z okolica miejscowości Brody – stąd nazwa świątyni. Była znana w mieście z chóru, w którym śpiewali soliści z miejskiego Teatru Opery i Baletu. W czasach swojej świetności była jednym z najważniejszych żydowskich centrów kulturalnych w całej Europie. Ale przyszli komuniści i synagogę zamknęli, a duchownych wymordowali. Po drugiej wojnie światowej budynek pełnił rolę archiwum.

Obecnie budynek jest w opłakanym stanie. Ani miasto, ani społeczność żydowska nie mają pieniędzy na jego remont, a stan pogarsza się cały czas – budynek obsuwa się wgłąb ziemi, podobno 1 mm rocznie. Nie znaleziono żadnego inwestora, chętnego do odrestaurowania budynku, choć wpisany on jest na listę narodowych zabytków Ukrainy.

Rzymsko-katolicki kościół św.Piotra

Odessa, rzymsko-katolicki kościół św.Piotra
Odessa, rzymsko-katolicki kościół św.Piotra

Historia tej świątyni silnie związana jest ze społecznością polską w Odessie, bowiem to jej starania doprowadziły (prawdopodobnie w 1913 r.) do wybudowania kościoła. Kościół był jednym z nielicznych miejsc kultu religijnego w Odessie, które działało nieprzerwanie także w czasach komunistycznych. W czasach tych w kościele pracował polski ksiądz Tadeusz Hoppe, wielokrotnie odznaczany za swoją pracę zarówno przez papieża, jak i przez polskie władze. Kościół ten do dziś traktowany jest jako polski – przed wejściem wisi tabliczka z nazwą świątyni po polsku, a msze święte odprawiane są także w języku polskim. Aktualnie jest podobno jedynym czynnym rzymsko-katolickim kościołem na całej południowej Ukrainie.

Odessa, rzymsko-katolicki kościół św.Piotra
Odessa, rzymsko-katolicki kościół św.Piotra

Wszystkie wymienione świątynie, i te historyczne, i te stosunkowo nowe, umiejscowione są w ścisłym centrum starej Odessy, pomiędzy dworcem kolejowym a bulwarem nadmorskim. Wszystkie je da się zobaczyć w trakcie jednego, weekendowego wypadu do tego czarnomorskiego portowego miasta. Pomiędzy zaś świątyniami trafiali będziecie na budynki także związane z historią – ale nie z historią religijną, a historią artystyczną. W kolejnym wpisie pokażemy miejsca w Odessie związane ze słynnymi artystami.

Pełna galeria zdjęć świątyń w centrum Odessy znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o