Stratonikeia, historia wielkiej miłości

Stratonikeia, miasto założone wg legendy w wyniku wielkiej miłości króla Antiocha I, ma swoją historię aż do czasów dzisiejszych, choć dziś nazywa się Eskihisar, a większość mieszkańców przeniosła się kilkaset metrów na wschód po trzęsieniu ziemi w 1957 r.

0

Stratonikeia, miasto założone wg legendy w wyniku wielkiej miłości króla Antiocha I, ma swoją historię aż do czasów dzisiejszych, choć dziś nazywa się Eskihisar, a większość mieszkańców przeniosła się kilkaset metrów na wschód po trzęsieniu ziemi w 1957 r.

Tour de Europe 2013, dzień 20 (poprzedni wpis: Beçin, zamek z widokiem na Milas). Na początek, wyjątkowo, legenda. W starożytnej Karii żyła sobie dziewczyna, imieniem Stratonike, powszechnie znana z nieprzeciętnej urody. Dowiedział się o niej król Seleukos i zapragnął się z nią ożenić, po tym jak zmarła jego żona. Nie wiedział jednak o tym, że Stratonike zakochana była (ze wzajemnością zresztą) w synu króla, Antiochu. Stratonike życzenie króla spełniła, wychodząc za niego za mąż.

Wkrótce po ceremonii ślubnej Antioch zapadł na nieznaną nikomu chorobę, z której nie potrafił wyleczyć go żaden ówczesny lekarz. Król ściągnął więc słynnego egipskiego lekarza, Herostratusa, który trwał przy pacjencie, chcąc rozpoznać drążącą go chorobę. Pewnego dnia do pokoju chorego weszła Stratonike, a Herostratus zauważył, że Antioch zrobił się czerwony na twarzy, a jego serce znacznie szybciej zaczęło bić. W ten sposób lekarz domyślił się prawdy i zaczął rozważać, jak przekazać informację królowi.

Stratonikeia, gimnazjon
Stratonikeia, gimnazjon
Stratonikeia, gimnazjon i jego mieszkaniec
Stratonikeia, gimnazjon i jego mieszkaniec
Stratonikeia, propylon
Stratonikeia, propylon
Stratonikeia, rzymska łaźnia
Stratonikeia, rzymska łaźnia
Stratonikeia, ruiny miasta
Stratonikeia, ruiny miasta

Po długim namyśle, Herostratus wziął króla Seleukosa na rozmowę, planując fortel. Powiedział królowi, że zna przyczynę choroby jego syna – syn bowiem jest zakochany w żonie lekarza i to uczucie doprowadziło go do ciężkiej choroby. Na to Seleukos odpowiedział pytaniem: „Musimy ratować mojego syna, czy mógłbyś oddać swoją żonę Antiochowi ?” Lekarz odparł: „A co ty zrobiłbyś królu na moim miejscu ?”, na co usłyszał: „Syn jest dla mnie wszystkim, oddałbym mu swoją żonę”.

W tym momencie król usłyszał prawdę o miłości Antiocha i Stratonike. Bez namysłu zarządził ślub zakochanych, wkrótce oddając także synowi swój tron. A Antioch wybudował nowe miasto, dając mu nazwę od imienia ukochanej żony – Stratonikeia.

Historia potwierdza w dużej części legendę. Seleukos I, król Karii (wcześniej jeden z generałów Aleksandra Wielkiego) rzeczywiście istniał i żył na przełomie IV / III w. p.n.e., miał też syna Antiocha, późniejszego króla Antiocha I. Miał żonę Apamę (wzięli ślub w 324 r. p.n.e.), po której śmierci ożenił się po raz drugi, ze Stratonike (ok.300 r. p.n.e., dziewczyna nie miała wtedy jeszcze nawet siedemnastu lat). Miał Seleukos ze Stratonike córkę, ale w 294 r. p.n.e. oddał żonę swojemu synowi w zaślubiny. Młodzi mieli pięcioro własnych dzieci.

Stratonikeia, antyczny teatr
Stratonikeia, antyczny teatr
Stratonikeia, pozostałości systemu kanalizacji
Stratonikeia, pozostałości systemu kanalizacji
Stratonikeia, bouleuterion
Stratonikeia, bouleuterion
Stratonikeia, bouleuterion
Stratonikeia, bouleuterion

Seleucydowie, dynastia zapoczątkowana właśnie przez Seleukosa, sprawili, że Stratonikeia bardzo szybko się rozwijała, stając się centralnym punktem całego regionu. Rozwój ten trwał przez wieki, także za czasów panowania Imperium Rzymskiego, a potem Bizantyjskiego. Z czasów starożytnych pozostały jeszcze dwie ważne informacje o Stratonikei: osiedlali się tu gladiatorzy po przejściu na „emeryturę”, a miejscowy gimnazjon (180 x 105 m) był największy w całym antycznym świecie. Miasto upadło za czasów osmańskich, mniej więcej w XV w., wtedy też zaczęło powstawać na ruinach Stratonikei nowe osiedle, nazwane Eskihisar – nazwa ta przetrwała do dziś – a do budowy nowych budynków częściowo użyto materiałów z czasów starożytnych.

Małe i skromne Eskihisar przetrwało do XX wieku, kiedy to zostało silnie zniszczone przez trzęsienie ziemi w 1957 r. Wtedy to władze tureckie przesiedliły wszystkich mieszkańców w nowe miejsce. Oparła się garstka – dziś w danej Stratonikei mieszka zaledwie pięć rodzin. Aczkolwiek można powiedzieć, że Stratonikeia jest unikatem na skalę światową – jest zamieszkana od czasów starożytnych aż do dziś. Dzieła zniszczeń dokończyły firmy wydobywające w okolicy węgiel, niszcząc częściowo pozostałości po starożytnym mieście. Dopiero, gdy i one opuściły teren, możliwe było rozpoczęcie wykopalisk archeologicznych, które rozpoczęły się w 1977 r. i trwają po dziś dzień. A dzięki nałożeniu się konstrukcji starożytnych, osmańskich i z czasów najnowszych, odwiedzając Stratonikeię mamy możliwość podziwiania kilku stylów osadnictwa w jednym miejscu.

Ruiny Stratonikei znajdują się tuż przy głównej drodze D330 pomiędzy Milas a Yatağan, tuż przed (niecałe 10 km) tym drugim miastem, prowadzi do nich dobrze oznaczony i widoczny zjazd, prowadzący asfaltową drogą do samych ruin. Na miejscu znajduje się spory parking. Od nas nikt nie wołał zapłaty za zwiedzanie, ale czytamy w sieci, że zdarzały się przypadki sprzedaży biletów dla turystów.

Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar
Stratonikeia, pozostałości po osadzie Eskihisar

Do najlepiej zachowanych budynków wewnątrz ruin Stratonikei należą:

  • gimnazjon, prawdopodobnie z II w. p.n.e., największa tego typu budowla w całym antycznym świecie
  • bouleuterion (30 x 25 m sam budynek, do którego przynależał jeszcze dziedziniec), wybudowany prawdopodobnie w początkach I w. n.e. Na ścianach znajdują się inskrypcje z różnych okresów historii (greckie, łacińskie), ostatnie z XVII w.
  • teatr, wybudowany w czasach hellenistycznych, mocno przebudowany w okresie Imperium Rzymskiego, miał pojemność ok.15 tys. widzów
  • rzymska łaźnia, jedna z trzech pierwotnie istniejących w Stratonikei, z wydzielonymi sekcjami gorących i zimnych kąpieli, wybudowana w II w. n.e.

Z okresu późniejszego, oprócz domów mieszkalnych i ulic, budowanych z kamienia oraz starożytnych pozostałości (momentami naprawdę dobrze widać starożytne fragmenty w murach), najlepiej zachowane są:

  • budynek małego muzeum, zbudowany częściowo ze starożytnych ruin, otoczony niewielkim ogrodem, wypełnionym antycznymi skarbami
  • meczet, którego data konstrukcji nie jest znana, został przebudowany w II poł. XIX w.
  • łaźnia turecka, tzw. łaźnia Seljukid, z której zachowały się praktycznie same ściany, a której dokładna data konstrukcji nie jest znana. Datowana jest na okres przełomu XIV / XV wieku
Stratonikeia, meczet z XIX w.
Stratonikeia, meczet z XIX w.
Stratonikeia, łaźnia Seljukid z XIV/XV w.
Stratonikeia, łaźnia Seljukid z XIV/XV w.
Stratonikeia, łaźnia Seljukid z XIV/XV w.
Stratonikeia, łaźnia Seljukid z XIV/XV w.

Pozostałości Stratonikei nie zdradzają dziś jej niegdysiejszego ogromu i znaczenia – może poza gimnazjonem, wyobrażenie wielkości którego robi wrażenie. Także teatr jest naprawdę nieźle zachowany i buduje wizję potęgi. My ze Stratonikei zapamiętaliśmy głównie… żółwia, który dzielnie tuptał sobie po ruinach gimnazjonu w czasie naszego jego zwiedzania.

Z ruin Stratonikei udaliśmy się w dalszą drogę w kierunku Muğli, która była celem naszej jednodniowej wycieczki (przed Stratonikeią oglądaliśmy zamek w Beçin). Ale zanim dotarliśmy do samej Muğli, przed Yatağan skręciliśmy jeszcze raz, by w pobliżu miejscowości Turgut odnaleźć ruiny starożytnego miejsca kultu, związanego ze Stratonikeią – Laginy.

Pełna galeria zdjęć z ruin Stratonikei znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym fanpage’u na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o