Śladami antycznego Halikarnasu w Bodrum

Bodrum, ponad 30-tysięczne miasto, w sezonie wakacyjnym przeobrażające się w oblężony przez turystów z całego świata kurort wypoczynkowy, ma także antyczne, greckie korzenie – pod nazwą Halikarnas.

1

Bodrum, ponad 30-tysięczne miasto, w sezonie wakacyjnym przeobrażające się w oblężony przez turystów z całego świata kurort wypoczynkowy, ma także antyczne, greckie korzenie – pod nazwą Halikarnas.

Tour de Europe 2013, dzień 14 (poprzedni wpis: Ruiny starożytnego Euromos). Do Bodrum udaliśmy się trzeciego dnia naszego pobytu w Boğaziçi na krótką, popołudniową wycieczkę, która w zasadzie miała być „plażowym” rekonesansem – rozpoznaniem plaż, z których kurort przecież słynie. Skończyło się utknięciem w korku, które zniechęciło nas do powracania w granice miasta i zmianą charakteru wycieczki. Ostatecznie więc zwiedziliśmy wszystkie największe atrakcje Bodrum – w jedno popołudnie.

Bodrum ma w swojej historii trzy najbardziej znaczące okresy: starożytny (pod nazwą Halikarnas), średniowieczny (kiedy przybyli tu rycerze maltańscy) oraz współczesny (kiedy to odkryto Bodrum dla celów turystycznych). Ten ostatni okres dał nam się we znaki już na wstępie, kiedy to wjeżdżając do miasta od północy drogą D330 z Milasu, już w granicach administracyjnych Bodrum utknęliśmy w potężnym korku na dwupasmowej drodze. Zeby nam nie było smutno, to zakorkował się także kierunek przeciwny (powrotny). Odezwały się problem z przegrzewaniem samochodu i w upatrzonym wcześniej na mapie miejscu parkingowym, czyli przed sklepem sieci Migros w okolicach antycznej bramy miejskiej zjawiliśmy się z silnikiem rozgrzanym do czerwoności.

KML-LogoFullscreen-LogoGeoJSON-LogoGeoRSS-Logo
Tour de Europe 2013 - Bodrum

ładowanie mapy - proszę czekać...

Turcja, Bodrym, Myndos Gate: 37.037605, 27.413458
Turcja, Bodrum, antyczny teatr: 37.040020, 27.421553
Turcja, Bodrum, grobowiec Mauzolosa: 37.037909, 27.423999
Turcja, Bodrum, zamek: 37.032210, 27.429106
Ruiny Halikarnasu, brama Myndos
Ruiny Halikarnasu, brama Myndos
Ruiny Halikarnasu, grobowce obok bramy Myndos
Ruiny Halikarnasu, grobowce obok bramy Myndos
Ruiny Halikarnasu, pozostałości fosy przed bramą Myndos
Ruiny Halikarnasu, pozostałości fosy przed bramą Myndos

Okres średniowieczny opiszemy osobno, zajmując się zamkiem, wybudowanym przez rycerzy maltańskich w XV w. Zajmijmy się więc najbardziej rozsławiającym miasto okresem starożytnym.

Nie ma pewności co do daty założenia Halikarnasu. Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z VII w. p.n.e. Ok. 484 r. p.n.e. urodził się w Halikarnasie Herodot, słynny historyk, zwany dziś „ojcem historii”, autor dzieła (składającego się z 9 ksiąg), opisującego dzieje starożytnej Grecji, Persji i Egiptu. Herodot został wygnany z miasta ok. 457 r. przez ówczesnego władcę, Lygdamisa, po stłumieniu zamieszek na tle politycznym. Herodot jednakże do Halikarnasu wrócił, uczestnicząc w wygnaniu znienawidzonego władcy.

22 lata po śmierci Herodota w Halikarnasie zapanowała nowa dynastia, której pierwszym członkiem był Hekatomnos. Spłodził trzech synów, wśród których był Mauzolos, którego ślady działalności widzieliśmy już w Priene i Euromos. Tenże Mauzolos uczynił z Halikarnasu stolicę swojego królestwa (Karii), przenosząc ją z Mylasy (dziś Milas). Kiedy Mauzolos zmarł w 353 r. p.n.e., jego żona Artemizja (będąca jednocześnie jego… siostrą) rozkazała wybudować mężowi ogromny grobowiec, który ukończono trzy lata później. Został on uznany za jeden z siedmiu cudów starożytnego świata, aczkolwiek do dziś niewiele z niego zostało (o tym będzie więcej we wpisie o zamku rycerzy maltańskich w Bodrum).

Ruiny Halikarnasu, grecki teatr
Ruiny Halikarnasu, grecki teatr
Ruiny Halikarnasu, grecki teatr
Ruiny Halikarnasu, grecki teatr

Gdy Aleksander Wielki w IV w. p.n.e. zdobywał całą Azję Mniejszą, doszedł także do Halikarnasu, który trwał w oblężeniu, broniony przez Perskich obrońców. Ci, nie widząc szans obrony, podpalili miast i uciekli. Przed zniszczeniem przez pożar ochronił miasto silny wiatr. Aleksander Wielki przywrócił na tron królową Adę (którą wcześniej władzy pozbawił jej własny syn), jednocześnie dając się jej… adoptować. Został więc Aleksander Wielki prawowitym następcą tronu, a dodatkowo zyskał wiernych poddanych, oddając władzę kochanej przez lud Adzie.

Jednakże miasto już nigdy nie powróciło do lat świetności, a zniszczenia po wojnie okazały się na tyle istotne, że było ono stopniowo opuszczane przez mieszkańców. Można więc powiedzieć, że Aleksander Wielki w zasadzie zakończył historię Halikarnasu, zdobywając to miasto.

Pierwszym naszym celem była brama Myndos, jedyna (z dwóch kiedyś istniejących) zachowana starożytna brama miejska Halikarnasu. Droga do niej nie jest zbyt dobrze oznaczona, stąd niechcący ufundowaliśmy sobie spacer krętymi pobliskimi uliczkami Bodrum. Koniec końców trafiliśmy. Brama Myndos to jedyny dziś zachowany element dawnych murów obronnch miasta, liczących w sumie 7 km długości. Poprzedzała ją fosa szeroka na 7 m i głęboka na 2,5 m. Wokół bramy znajdują się starożytne grobowce, pochodzące, tak samo jak i sama brama, z IV w. p.n.e.

Nieco wyżej, tu przy drodze D330 z Milasu, w samym środku Bodrum stoi dziś antyczny teatr, pochodzący z czasów Mauzolosa (a więc z IV w. p.n.e.). Jest niezwykle malowniczo położony na zboczu wzgórza, skierowany w kierunku wybrzeża morskiego, ze świetnym widokiem na zamek, stojący nad morzem. Pierwotnie miał ok. 50 rzędów siedzisk i mieścił 10 – 13 tys. widzów. W ostatnich latach poddany został gruntownej renowacji (dzięki sponsoringowi m.in. ze strony firm Turkcell i Ericsson), dzięki czemu zyskał wspaniały, reprezentacyjny wręcz wygląd. Teren teatru jest ogrodzony, stoi też przy nim budka wyglądająca na kasę, ale wstęp nie był biletowany i był bezpłatny. Dziś teatr w Bodrum jest miejscem wydarzeń kulturalnych, przedstawień i koncertów – cały czas spełnia więc swoją pierwotną rolę.

Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata

Najważniejszą pozostałością po czasach starożytnych w Bodrum jest oczywiście Mauzoleum (nazwa powstała od imienia pochowanego to Mauzolosa). Do dziś słowo „mauzoleum” oznacza naziemny grobowiec. Grobowiec Mauzolosa miał 45 m wysokości i pokryty był ze wszystkich stron rzeźbami greckich artystów. Centralną sekcją była platforma, wewnątrz której znajdował się właściwy grobowiec. Ponad nią znajdowała się sekcja 36 kolumn, po 10 z każdej strony (to taki kruczek matematyczny 🙂 ), przykryta spadzistym dachem. Wyglądało to mniej więcej tak. Część rzeźb z mauzeoleum znajduje się dziś w British Museum w Londynie. Mauzoleum było przez długie stulecia wzorem dla powstających w różnych częściach starożytnego świata innych budowli tego typu.

Nie wiadomo dokładnie, co dalej działo się z grobowcem Mauzolosa. Na pewno istniał w pełnej krasie jeszcze w XII wieku, ale już gdy przybyli tu rycerze zakonu maltańskiego w 1402 r., mauzoleum było ruiną. Prawdopodobnie zostało zniszczone gdzieś pomiędzy tymi datami przez trzęsienie ziemi. Faktem zaś jest to, że rycerze maltańscy użyli kamieni z ruin grobowca do budowy własnego zamku – tego który dziś zdobi wybrzeże Bodrum. Jego zwiedzanie opiszemy w osobnym wpisie.

Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, pozostałości po Mauzoleum, jednym z siedmiu cudów starożytnego świata
Ruiny Halikarnasu, mozaiki z 100 r. p.n.e. w muzeum przy Mauzoleum
Ruiny Halikarnasu, mozaiki z 100 r. p.n.e. w muzeum przy Mauzoleum

Dziś po Mauzoleum pozostały zaledwie nędzne resztki, które budzą zdziwienie turystów, których wyobraźnia rozpalona została wyobrażeniem cudu świata starożytnego. Obszar zwiedzania to w zasadzie pole kamieni pozostałych po grobowcu oraz małe muzeum, w którym z planów i filmów video można się dowiedzieć, jak naprawdę grób Mauzolosa wyglądał w latach swej świetności. Wstęp na teren Mauzoleum jest płatny i kosztuje 8 TL za osobę dorosłą (tradycyjnie jak w całej Turcji, dzieci do 12 lat wchodzą bezpłatnie).

Nie ma więcej w Bodrum znaczących pamiątek po czasach starożytnych. Poza nimi, w mieście warto jeszcze zwiedzić zamek z istniejącym wewnątrz znakomitym Muzeum Archeologii Podwodnej oraz handlowe uliczki w centrum miasta – to już bardziej dla zaspokojenia potrzeb zakupowych, ewentualnie kulinarnych 🙂

Pełna galeria zdjęć starożytnych atrakcji w Bodrum znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Ten artykuł nie był jeszcze oceniany. Oceń jako pierwszy!

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

1
Dodaj komentarz

Please Login to comment
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Yeni Recent comment authors
  Subscribe  
Powiadom o
Yeni
Gość

jest piękny i powalający. Twoja racjeka mnie nie dziwi, bo sama widzę tam siebie siedzącą cały dzień przed nim- żeby podziwiać jak zmienia się kolor marmuru w rf3żnych porach dnia…