Pałac Dioklecjana, czyli początki historii Splitu

Pałac rzymskiego cesarza Dioklecjana, którego budowę rozpoczęto pod koniec III wieku. Miejsce w którym rozpoczyna się historia miasta Split, jedyny antyczny pałac na świecie, zamieszkany do dziś. Barwna historia i prawie 40 tys. m2 zabytków. Największa atrakcja Splitu, wpisana na Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, punkt obowiązkowy do zwiedzenia dla każdego turysty.

0

Pałac rzymskiego cesarza Dioklecjana, którego budowę rozpoczęto pod koniec III wieku. Miejsce w którym rozpoczyna się historia miasta Split, jedyny antyczny pałac na świecie, zamieszkany do dziś. Barwna historia i prawie 40 tys. m2 zabytków. Największa atrakcja Splitu, wpisana na Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, punkt obowiązkowy do zwiedzenia dla każdego turysty.

Split, katedra św.Dujama wraz z dzwonnicą
Split, katedra św.Dujama wraz z dzwonnicą

Historia Splitu rozpoczyna się w 293 roku, w 9 lat po objęciu władzy w Imperium Rzymskim przez cesarza Dioklecjana, urodzonego w pobliskiej Salonie. W tymże roku nakazał on rozpoczęcie budowy wielkiego pałacu (o kształcie prostokąta i wymiarach 214 x 174 m), który miał być jego miejscem zamieszkania na starość. Pałac został wybudowany na wzór warownego zamku rzymskiego, z dwoma głównymi ulicami, ułożonymi wewnątrz, poprzecznie na kształt krzyża. Ulice te na obu końcach stanowiły wejście do pałacu i zakończone były bramami nazwanymi: Zelazna (zachodnia), Brązowa (południowa), Srebrna (wschodnia) i Złota (północna). Nazwy wywodziły się od materiałów, z których bramy zostały zrobione lub którymi zostały przyozdobione. Pałac od południa przylegał bezpośrednio do brzegu morza.

Najbardziej znanym punktem wewnątrz zabudowań pałacowych jest perystyl – widowiskowy dziedziniec pałacowy, na którym wieczorem rozkładają się kawiarniane stoliki i rozbrzmiewa nastrojowa muzyka, a w dzień pełno na nim turystów z całego świata.  Dziedziniec zakończony jest westybulem – głównym wejściem do cesarskich apartamentów.

Po lewej stronie westybulu stoi katedra św.Dujama, którą wybudowano w VIII wieku na podstawie ośmiobocznego mauzoleum (i grobowca – cesarz popełnił samobójstwo kilka lat po swojej abdykacji w 305 roku) Dioklecjana, znajdującego się tu wcześniej. Katedra ta jest najstarszą istniejącą katedrą na świecie, a złośliwe koło historii spowodowało, że Katedra pod wezwaniem św.Dujama stoi na miejscu mauzoleum Dioklecjana – cesarza rzymskiego, który rozkazał zabić biskupa Dujama w ramach prześladowań chrześcijan.

Split, pałac Dioklecjana, perystyl
Split, pałac Dioklecjana, perystyl
Split, pałac Dioklecjana, wewnątrz dzwonnicy św.Dujama
Split, pałac Dioklecjana, wewnątrz dzwonnicy św.Dujama
Split, widok z dzwonnicy św.Dujama
Split, widok z dzwonnicy św.Dujama

Najbardziej znanym elementem katedry św.Dujama jest jej wysoka (61 m) dzwonnica – jeden z najbardziej charakterystycznych elementów architektonicznych Splitu, szczególnie dobrze prezentująca się od strony Adriatyku. Budowa dzwonnicy rozpoczęła się w XIII wieku i trwała aż 500 lat, a pomimo tego nigdy nie była budowlą udaną. W XVIII wieku zaczęła się niebezpiecznie przechylać, więc w 1908 roku została rozebrana i postawiona na nowo. Dziś jest rewelacyjnym punktem widokowym, możliwe jest wejście na samą górę (odpłatne), choć chybotliwe i niezwykle strome schody nie są raczej polecane dla osób z lękiem wysokości 🙂

Równie znanymi dziś elementami pałacu Dioklecjana są trzy zachowane bramy wejściowe: Zelazna – kiedyś najpopularniejsza brama wejściowa do pałacu, Srebrna i Złota – od niej prowadził antyczny trakt do Salony. Najgorzej zachowana jest dziś ta Srebrna, położona tuż za katedrą św.Dujama – pozostały z niej jedynie widowiskowe resztki. Po wyjściu z pałacu przez tę bramę trafiamy na miejski targ.

Split, pałac Dioklecjana, Srebrna Brama
Split, pałac Dioklecjana, Srebrna Brama

Czwartej bramy – południowej (Brązowej) – nie ma już dziś. Pierwotnie pałac Dioklecjana przylegał bezpośrednio do brzegu morza, dziś znajduje się tu znany nadmorski deptak Riva. Stąd obramowania południowe pałacu są stosunkowo najsłabiej zachowane. Od południowej strony tuż przy wejściu na teren pałacu znajdują się podziemia, wypełnione dziś kramikami z pamiątkami dla turystów.

Split, pałac Dioklecjana, Złota Brama
Split, pałac Dioklecjana, Złota Brama

Przed bramą północną (Złotą) stoi kolejny obowiązkowy punkt zwiedzania – pomnik Grzegorza z Ninu. Pomnik stał pierwotnie w perystylu – dziedzińcu pałacu. Za mury pałacu został przeniesiony po II wojnie światowej. Grzegorz z Ninu był biskupem, znanym z obrony języka i pisma słowiańskiego. Charakterystycznym jego punktem jest duży palec lewej stopy Grzegorza, zawsze świetnie wypolerowany rękami turystów. Związane są z nim bowiem dwie legendy – jedna mówi, że każdy kto palca dotknie, kiedyś tu jeszcze wróci. A druga, że dotknięcie palca przynosi szczęście i zdrowie.

Split, pałac Dioklecjana, Żelazna Brama
Split, pałac Dioklecjana, Żelazna Brama

Wychodząc z terenu pałacu przez widowiskową bramę Zelazną trafiamy na Narodni Trg (Plac Ludowy), o którym pierwsze wzmianki pochodzą już z XIII wieku – plac był jednym z pierwszych elementów rozbudowy miasta Split poza mury pałacowe. W pewnym okresie historii miasta był głównym jego placem. Dziś znany jest z pięknej, niezwykle fotogenicznej zabudowy pałacowej oraz XV-wiecznego zegara astronomicznego na ratuszowej wieży.

Split, pomnik biskupa Grzegorza z Ninu
Split, pomnik biskupa Grzegorza z Ninu

Nieco na południe od Placu Ludowego znajduje się kolejny malowniczy plac – Plac Owocowy (to jego nieoficjalna nazwa, pochodząca od znajdującego się tu kiedyś targu owocowego). Plac wyróżnia się weneckim zamkiem i wieżą z XV wieku oraz barokowym, XVIII-wiecznym pałacem Milesi przed którym stoi pomnik XV-wiecznego poety Marko Marulica, jednego z pierwszych używających w swej sztuce języka chorwackiego.

Jednym z największych placów Splitu, a zarazem najmniej uczęszczanym przez turystów (pomimo położenia sąsiadującego z pałacem Dioklecjana i nadmorskim deptakiem Riva) jest Plac Republiki (Trg Republike), otoczony z trzech stron przez neobarokowe budynki zwane Prokurative. Od strony południowej plac oferuje świetny widok na port w Splicie.

Od południa cały teren przez pałacem Dioklecjana sąsiaduje z najbardziej reprezentacyjną częścią starego Splitu – deptakiem o nazwie Riva, położonym od strony morza i portu promowego. Riva to typowy miejski deptak, po którym spacerują tysiące turystów z całego dosłownie świata, a przy którym znajdują się dziesiątki wystawnych restauracji i kafejek. Na całej długości deptaka znajduje się wiele wygodnych ławeczek, na których można przysiąść. Wieczorem w sezonie letnim na deptaku często odbywają się imprezy teatralne i muzyczne. Zaden chyba turysta nie może wrócić ze Splitu bez zdjęcia z malowniczymi palmami z tego bulwaru. Cały bulwar Riva można świetnie oglądnąć z pobliskiego betonowego cypla (falochronu) – wygląda świetnie zarówno za dnia, jak i w nocy 🙂

Split, Plac Ludowy (Narodni Trg)
Split, Plac Ludowy (Narodni Trg)
Split, nadmorski deptak Riva
Split, nadmorski deptak Riva
Split, deptak Riva widziany od strony morza
Split, deptak Riva widziany od strony morza

A wracając do pałacu Dioklecjana – jest jedynym na świecie zamieszkanym do dziś pałacem antycznym. W jego obrębie (blisko 40 tys. m2) znajduje się 220 budynków, zamieszkałych przez ok.3 tys. osób.

Pełna galeria z pałacu Dioklacjana i deptaka Riva w Splicie – na naszym facebookowym profilu.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o