Okolice Arzacheny, pierwsze nuragi i grobowce gigantów

Po przejechaniu prawie całą długością Szmaragdowego Wybrzeża, pierwszy dzień objazdowej wycieczki po Sardynii zakończyliśmy akcentem poznawczym – zobaczyliśmy w okolicach miasta Arzachena nasze pierwsze nuragi oraz grobowce gigantów – charakterystyczne tylko dla Sardynii.

0
4.5
(2)

Po przejechaniu prawie całą długością Szmaragdowego Wybrzeża, pierwszy dzień objazdowej wycieczki po Sardynii zakończyliśmy akcentem poznawczym – zobaczyliśmy w okolicach miasta Arzachena nasze pierwsze nuragi oraz grobowce gigantów – charakterystyczne tylko dla Sardynii.

Sardynia 2014 (poprzedni wpis: Jedziemy wzdłuż Szmaragdowego Wybrzeża). Mniej więcej 20 minut jazdy od Porto Cervo – ostatniego miejsca na Costa Smeralda, w którym byliśmy – dzieliło nas od miasta Arzachena, wokół którego znajduje się kilka miejsc, wartych uwagi dla chcących liznąć odrobinę historii.

Okolice Arzacheny uznawane są dziś za jedno z najstarszych zamieszkałych miejsc na Sardynii. Znaleziono ślady bytności człowieka z okolic V tysiąlecia p.n.e. Odkryte pod Arzacheną neolityczne cmentarzysko Li Miru datuje się na końcówkę IV tysiąclecia p.n.e. Duże „pamiątki” w okolicach miasta pozostawili Nuragowie, jest tu sporo nuragów, nuragicznych wiosek i grobowców (ze względu na budowę zwanych „grobowcami gigantów”).

Sama Arzachena pojawia się w dokumentach w 1421 r., ale była przez bardzo długi czas małą, niewiele znaczącą wioską, która nawet w XVI w. została przez mieszkańców opuszczona. Ponowne „powstanie” miasteczka datuje się na początek XVIII w., ale znów przez długi okres było ono jedynie skupiskiem domów wokół jedynego istniejącego tu wtedy kościoła. Zaczęła podupadać pod koniec XIX w. ze względu na słabe skomunikowanie z największymi miastami wyspy, odżyła po wybudowaniu kurortów na Szmaragdowym Wybrzeżu. Dziś zamieszkuje ją ok.12 tys. mieszkańców.

Sardynia, nurag Albucciu
Sardynia, nurag Albucciu
Sardynia, nurag Albucciu
Sardynia, nurag Albucciu
Sardynia, nurag Albucciu, taras
Sardynia, nurag Albucciu, taras
Sardynia, nurag Albucciu, pozostałości nuragijskiej wioski
Sardynia, nurag Albucciu, pozostałości nuragijskiej wioski

Pierwszy przystanek mamy ok.2 km przed Arzacheną – celem jest nurag Albucciu. Przy samej drodze znajduje się kierunkowskaz do niego, jest też spory parking i informacja turystyczna. Budynek ten jest też kasą biletową – można tu kupić bilety i do nuraga, i do kilku innych atrakcji, otaczających Arzachenę. Co istotne, można kupić bilet zbiorczy na dowolne z 7 miejsc, płacąc taniej niż przy kupowaniu biletów oddzielnie w każdym z nich. My zdecydowaliśmy się na odwiedzenie czterech z nich (trzeba pamiętać o godzinach otwarcia i „wyrobić” się w czasie), głównie z powodu ograniczeń czasowych – większość atrakcji czynna jest do 18:00 – 18:30, my zaczynaliśmy zwiedzanie ok. godz.17:00.

Bilet na cztery wybrane przez nas miejsca kosztuje 11 EUR od osoby (dzieci gratis). W informacji można też razem z biletem otrzymać wydrukowany opis nuraga i grobowca, znajdujących się obok. Opis ten trzeba jednak zwrócić po powrocie ze zwiedzania tych miejsc. Ważniejsza jest mapka atrakcji dookoła Arzacheny – ma błędy (błędny układ dróg), ale za to nie trzeba jej zwracać 🙂

Na pierwszy ogień idzie nurag Albucciu, datowany na ok. 1600 r. p.n.e. Sam nurag był najprawdopodobniej ufortyfikowanym domem przywódcy nuragijskiej wioski, zbudowanej dookoła wieży. Nurag jest dwupiętrowy, a na szczycie posiada taras, który kiedyś był otoczony drewnianą balustradą. Na taras można wejść ciasnym korytarzem. Dookoła nuraga znajdują się pozostałości po innych domach wioski.

Sardynia, "grobowiec gigantów" Moru
Sardynia, „grobowiec gigantów” Moru
Sardynia, "grobowiec gigantów" Moru
Sardynia, „grobowiec gigantów” Moru
Sardynia, nurag La Prisgiona
Sardynia, nurag La Prisgiona
Sardynia, nurag La Prisgiona, dom narad
Sardynia, nurag La Prisgiona, dom narad

Po drugiej stronie drogi, nieco wcześniej, znajduje się ścieżka prowadząca do „grobowca gigantów” Moru (od informacji turystycznej prowadzi tu kierunkowskaz). Pierwotnie był częścią nuragijskiej wioski Albucciu. Skąd wzięła się nazwa „grobowce gigantów” ? Bynajmniej nie chowano tam olbrzymów – nazwa została nadana przez archeologów megalitycznym kamiennym grobowcom z ery nuragijskiej ze względu na rozmiary komory grobowej – miała ona od 5 do aż 15 metrów długości i do 2 metrów wysokości. Przed wejściem stały nieoszlifowane kamienne płyty, a największa (centralna) miała wycięte w środku wejście.

Czas budowy grobowca Moru określa się na 1600 – 1300 lat p.n.e. Ok. 1000 lat p.n.e. został wzmocniony i rozbudowany. Z tego okresu pochodzą znalezione tu narzędzia i biżuteria (m.in. bursztynowy naszyjnik). W czasach fenickich (IV – III w. p.n.e.) już nie wykorzystywano tego miejsca jako grobowca, służyło za to jako miejsce święte – odbywały się tu rytuały religijne.

Wsiadamy w samochód, by zdążyć jeszcze przed zamknięciem odwiedzić dwa pozostałe miejsca, do których wykupiliśmy bilety – przy ich wyborze kierowaliśmy się sugestiami dziewczyn z informacji turystycznej. Przejeżdżamy przez Arzachenę, skręcając w centrum w lewo, w drogę SS427. Najpierw chcemy odwiedzić nurag La Prisgiona, choć wcześniej przy drodze leży też „grobowiec gigantów” Coddu Vecchju, do którego też mamy bilet. Nurag wydaje nam się jednak ważniejszy, a jest ryzyko, że do obu nie zdążymy.

Sardynia, nurag La Prisgiona, studnia
Sardynia, nurag La Prisgiona, studnia
Sardynia, nurag La Prisgiona
Sardynia, nurag La Prisgiona

I do nuraga i do grobowca prowadzą wyraźne znaki, raczej ciężko jest zabłądzić. Przy nuragu można wygodnie zaparkować samochód – parking znajduje się jakieś 100 m za nuragiem, przy drodze. Po okazaniu biletu zbiorczego, kupionego wcześniej, dostajemy angielskojęzyczny opis (tak jak poprzednio, trzeba go zwrócić przy wyjściu).

Sardynia, nurag La Prisgiona
Sardynia, nurag La Prisgiona

Nurag La Prisgiona jest znacznie bardziej okazały niż Albucciu. Przede wszystkim zachowało się tu znacznie więcej niż tylko centralna wieża – znaleźć tu można pozostałości około 100 chat, z których część rozsiana jest na sporym obszarze dookoła. Najlepiej zachowały się te przylegające do wieży – całość można wygodnie zwiedzać, chodząc po drewnianych chodnikach. Można też wejść do samej wieży.

Nurag La Prisgiona wybudowany został oczywiście przez Nuragijczyków, a jego stopniowy rozwój datowany jest na przedział XIV – IX w. p.n.e. Kompleks, oprócz wspomnianej centralnej wieży, posiadał też dwie boczne, stanowiące razem system obronny. Znaleźć można też studnię (7 m głębokości), czynną do dziś. Obok studni znajdują się pozostałości „domu narad”, używanego prawdopodobnie przez starszyznę plemienną do spotkań. Wewnątrz znajduje się charakterystyczna kamienna „ławka” dookoła ścian. Tu znaleziono nietypowy wazon, który był używany przez uczestników narad.

Sama wieś dookoła wieży wygląda na świetnie zorganizowaną, domostwa podzielone były na bloki, pomiędzy którymi przebiegały uliczki. Prawdopodobnie poszczególne bloki skupiały określone typy rzemieślników, pracujących nie tylko na potrzeby wioski, ale także w celach handlowych. Przypuszcza się, że spora część pozostałości tego osiedla jest jeszcze nieodkryta. Wciąż co jakiś czas wznawiane są tu prace archeologiczne, ostatnie zakończyły się w połowie 2014 r.

Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju, wystawa w punkcie informacji
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju, wystawa w punkcie informacji
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju
Sardynia, grobowiec gigantów Coddu Vecchju

Wracamy kilkaset metrów wcześniej, do ostatniego miejsca, które chcieliśmy zobaczyć w okolicach Arzacheny – to „grobowiec gigantów” Coddu Vecchju. Zaskoczenie, obok jest ogromny wręcz parking oraz okazały budynek informacji turystycznej oraz mała wystawa. Sam grobowiec znajduje się 100 m dalej przy drodze. Jest prawdopodobnie jednym z najwcześniejszych tego typu miejsc na Sardynii (zresztą uważany jest za jeden z ważniejszych), pierwotną strukturę datuje się aż na 2500 lat p.n.e. Około 1800 lat p.n.e. miejsce to używane było do zbiorowych pochówków, a już w czasach nuragijskich, ok. 1600 lat p.n.e. dołożono wielkie kamienne płyty przed wejściem oraz eksedrę – co na kształt miejsca narad. Centralna płyta, z wejściem do grobowca (ponad 10 m długości) jest uważana za najwyższą na całej Sardynii (ponad 4 m wysokości) – a „grobowców gigantów” na Sardynii odkryto do tej pory dużo ponad 300.

Ze względu na porę (ok. godz.19:00) i powoli zapadające ciemności, odpuściliśmy sobie zwiedzanie samej Arzacheny. Pojechaliśmy do niej wyłącznie na zakupy – po całym dniu jazdy z Olbii żołądki domagały się już czegoś konkretnego. Dalszą część wieczoru zajęła nam droga do bardzo niewielkiego turystycznego miasteczka Santa Teresa Gallura, położonego na samej północy Sardynii (widać z niej francuską Korsykę, oddaloną pewnie o mniej więcej 10 km). W Santa Teresa Gallura mieliśmy zaplanowany kolejny nocleg. A następny dzień miał być jednym z najbardziej „obłożonych” w atrakcje warte zobaczenia: skalisty półwysep Capo Testa, malownicze Castelsardo, takie samo Chiaramonti, stare Ozieri i mnóstwo małych miejscowości z pojedynczym atrakcjami. Ale to już w kolejnym wpisie.

Pełna galeria zdjęć z nuragijskich atrakcji w okolicach Arzacheny na Sardynii znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym fanpage’u na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena 4.5 / 5. Ilość opinii: 2

Ten artykuł nie był jeszcze oceniany. Oceń jako pierwszy!

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x