Odessa, ślady wielkich artystów

Odessa była przez lata natchnieniem artystów, którzy często wiązali swoje losy z tym miastem – nie zawsze dobrowolnie, ale zawsze to coś. Miasto o nich nie zapomniało i miejsca związane ze słynnymi postaciami sztuki są dziś oznakowane. Zapraszamy na spacer śladami znanych osobistości literatury, muzyki, architektury i innych sztuk.

0

Odessa była przez lata natchnieniem artystów, którzy często wiązali swoje losy z tym miastem – nie zawsze dobrowolnie, ale zawsze to coś. Miasto o nich nie zapomniało i miejsca związane ze słynnymi postaciami sztuki są dziś oznakowane. Zapraszamy na spacer śladami znanych osobistości literatury, muzyki, architektury i innych sztuk.

Weekend w Odessie (poprzedni wpis: Świątynie Odessy). Odessa w latach swojej świetności „gościła” wielu znanych (w swoich czasach lub obecnie) artystów. Słowo „gościła” z rozmysłem umieszczam w cudzysłowie – bo część z nich mieszkała i pracowała w Odessie nie do końca z własnej woli – byli ofiarami zesłań, także tych „wewnętrznych” – wewnątrz samej Rosji. Tak czy tak, warto będąc w Odessie zrobić sobie rajd śladami wielkich artystów, z miastem związanych.

Zacznijmy oczywiście od akcentów polskich – nie sposób pominąć w Odessie domu przy słynnej ulicy Deribasowskiej, pod numerem 16. To tu mieszkał w 1825 r. nasz narodowy wieszcz, Adam Mickiewicz, podczas swojego zesłania w głąb Rosji. Choć zesłanie to w przypadku Odessy oznaczało życie na salonach, flirty i romanse 🙂 Pojechał także Mickiewicz na pobliski Krym, a owocem tej podróży były potem słynne „Sonety krymskie”.

Odessa, dom Adama Mickiewicza
Odessa, dom Adama Mickiewicza
Odessa, pomnik Adama Mickiewicza
Odessa, pomnik Adama Mickiewicza
Odessa, hotel "Pasaż", zaprojektowany przez Lwa Włodka
Odessa, hotel „Pasaż”, zaprojektowany przez Lwa Włodka
Odessa, budynek Muzeum Archeologicznego, zaprojektowany przez Feliksa Gąsiorowskiego
Odessa, budynek Muzeum Archeologicznego, zaprojektowany przez Feliksa Gąsiorowskiego

Adam Mickiewicz ma także w Odessie swój pomnik, postawiony przez mieszkańców miasta w 2004 r. w ramach obchodów roku polskiego na Ukrainie. Stoi on przy Prospekcie Aleksandrowskim, w niewielkim parku w centrum miasta.

W tym samym parku (tyle że na drugim jego końcu) stoi pomnik innego literata, Iwana Franko, uważanego za drugiego (po Tarasie Szewczenko) najważniejszego literata ukraińskiego, silnie związanego z polskimi literatami (m.in. Orzeszkową i Kasprowiczem). Drugi ślad Iwana Franko znajduje się w samym centrum, przy ulicy Greckiej 42 (obecnie posterunek milicji) – tu literat mieszkał w Odessie w 1909 r.

Inne artystyczne polonica w Odessie to dzieła naszych polskich architektów – budynek muzeum archeologicznego, stojący obok miejskiego ratusza na początku bulwaru nadmorskiego (autorstwa Feliksa Gąsiorowskiego) oraz jeden z najbardziej rozpoznawalnych hoteli w Odessie – słynny hotel „Pasaż”. Autorem projektu tego drugiego był Lew Włodek.

Odessa, pomnik Iwana Franko
Odessa, pomnik Iwana Franko
Odessa, dom przy ulicy Greckiej, w którym mieszkał Iwan Franko, dziś posterunek milicji
Odessa, dom przy ulicy Greckiej, w którym mieszkał Iwan Franko, dziś posterunek milicji
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum
Odessa, dom Aleksandra Puszkina, dziś jego muzeum

Do Odessy, w ramach wewnątrz-rosyjskiego zesłania przybył niedługo przed Mickiewiczem, Aleksander Puszkin, dziś klasyk rosyjskiej literatury. Przebywał w mieście piętnaście miesięcy, a jego pobyt w Odessie nałożył się na pobyt Mickiewicza, aczkolwiek obaj panowie nigdy się w tym mieście nie spotkali. Dziś w budynku, gdzie mieszkał Puszkin, znajduje się poświęcone mu małe muzeum. A w eksponowanym miejscu w mieście, na bulwarze nadmorskim, tuż przed ratuszem miejskim, stoi duży pomnik Puszkina, ufundowany już w 1889 r., jako drugi pomnik pisarza w całej Rosji (pierwszy na Ukrainie).

W bocznej uliczce pomiędzy operą a bulwarem nadmorskim znajduje się budynek, w którym w 1889 r. mieszkał Anton Czechow, kolejny rosyjski klasyk, dramatopisarz, choć z zawodu… lekarz. Cztery lata później, w 1893 r., w domu obok przy tej samej ulicy zamieszkał inny artystyczny celebryta rosyjski – Piotr Czajkowski. Autor słynnego „Jeziora Łabędziego” przebywał w Odessie w ostatnim roku swojego życia – zmarł w październiku lub listopadzie (nie wiadomo dokładnie) na cholerę w Petersburgu.

Na drugim końcu bulwaru, na ulicy o nazwie (nomen omen) Bulwar Gogola, pod numerem 11-tym żył w latach 1850-51 kolejny klasyk rosyjskiej literatury, Nikołaj Gogol. Budynek ten należał do wujka pisarza, a sam Gogol mieszkał w nim, podobnie jak Czajkowski, w ostatnim okresie swojego życia – zmarł w 1852 r. w Moskwie. Ulicę przemianowano na jego imię w 1902 r.

Przy bocznej (idąc bulwarem Gogola) uliczce stoi budynek, który żartem można tez nazwać śladem słynnego artysty – jest to „pałac Tołstoja” – w rzeczywistości nazwa pochodzi od dawnych jego właścicieli – rodziny Tołstojów – aczkolwiek faktem jest że rodzina ta miała wspólnych przodków z Lwem i Aleksiejem Tołstojami. W każdym razie budynek pochodzi z 1832 r., ostatnio „robił” za muzeum, a obecnie jest siedzibą towarzystwa naukowego.

Odessa, sąsiadujące ze sobą kamienice, w których mieszkali Anton Czechow i Piotr Czajkowski
Odessa, sąsiadujące ze sobą kamienice, w których mieszkali Anton Czechow i Piotr Czajkowski
Odessa, dom Czechowa
Odessa, dom Czechowa
Odessa, dom Czajkowskiego
Odessa, dom Czajkowskiego
Odessa, dom Gogola
Odessa, dom Gogola

Na budynku najsłynniejszego hotelu w Odessie – hotelu „Pasaż” (jak wspomnieliśmy powyżej, projektu polskiego architekta) znajduje się też tablica, przypominająca o związkach ze sztuką. Choć tablica ta nie dotyczy bezpośrednio samego hotelu – mówi, że w budynku, który stał w tym miejscu przed wybudowaniem hotelu mieszkał przez długie lata Lew Puszkin – brat słynnego pisarza.

I na koniec – w parku im.Tarasa Szewczenki, narodowego poety ukraińskiego, znaleźć można okazały pomnik tego uwielbianego do dziś, i uznawanego za symbol ukraińskiej dumy narodowej człowieka i literata. Szewczenko żył tylko 47 lat i pochodził z biednej rodziny chłopa pańszczyźnianego. W swoim życiu tylko 9 lat spędził jako wolny człowiek. Wkład Szewczenki w literaturę i kulturę ukraińską jest podobny do tego, jaki wniósł u nas Adam Mickiewicz. Szewczenkę obrał kijowski Majdan jako swojego artystycznego patrona podczas ostatnich wydarzeń na Ukrainie.

Odessa, pomnik Tarasa Szewczenki (foto z obchodów 200. rocznicy jego urodzin)
Odessa, pomnik Tarasa Szewczenki (foto z obchodów 200. rocznicy jego urodzin)

Pamiątkowych tablic na budynkach w Odessie jest naprawdę wiele. Czasem wydaje się, że miasto to postawiło sobie za cel wyróżnienie wszystkich miejsc, związanych ze znanymi ludźmi, którzy choć ułamek swojego życia związali z Odessą. Wiele z tych tablic przeciętnemu turyście nic nie mówi, ale są wśród nich „perełki”, jak te opisane powyżej. Z pewnością znaleźć ich można więcej – tyle wyłapaliśmy podczas weekendowego pobytu w Odessie.

A w następnym wpisie pokażemy Wam fotogalerię z obchodów 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki w Odessie – trafiłem na nie niechcący.

Pełna galeria zdjęć śladów wielkich artystów w Odessie znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o