Didyma, starożytna wyrocznia i świątynia Apollona

Didim, niewielkie, dziś blisko 30-tysięczne nadmorskie miasteczko w południowo-zachodniej Turcji, w starożytności stanowiło niezwykle ważny punkt kultu religijnego, znany głównie z drugiej co do wielkości świątyni – świątyni Apollona. Tu też znajdowała się powszechnie ceniona starożytna wyrocznia.

0

Didim, niewielkie, dziś blisko 30-tysięczne nadmorskie miasteczko w południowo-zachodniej Turcji, w starożytności stanowiło niezwykle ważny punkt kultu religijnego, znany głównie z drugiej co do wielkości świątyni – świątyni Apollona. Tu też znajdowała się powszechnie ceniona starożytna wyrocznia.

Tour de Europe 2013, dzień 13 (poprzedni wpis: Starożytna Bargylia). Didim, w starożytności zwane Didymą, to dziś typowe małe miasteczko z niską zabudową. Ma jednak za sobą niezwykle bogatą historię, będąc celem ogromnej ilości wycieczek turystycznych. Turystyka jest zresztą tutaj głównym źródłem dochodów miejscowych mieszkańców. W szybkim tempie bowiem Didim staje się kurortem wakacyjnym.

Miasto w swojej historii kilkukrotnie zmieniało swoją nazwę (ostatni raz całkiem niedawno). Pierwotną nazwę zmieniono po raz pierwszy w czasach osmańskich na Yoranda. Po powstaniu Republiki Tureckiej zmieniono ją ponownie na Hisar. Potem nadeszło tragiczne trzęsienie ziemii w 1956, które zniszczyło w ogromnym stopniu miasto, które jednak z pomocą rządu zostało odbudowane pod nową nazwą: Yenihisar. Dopiero w 1997 r. zdecydowano się powrócić do nazwy, nawiązującej do starożytnej historii: Didim.

Didim, kierunkowskazy do świątyni Apollona
Didim, kierunkowskazy do świątyni Apollona
Didim, kramy przy drodze dochodzącej do świątyni Apollona
Didim, kramy przy drodze dochodzącej do świątyni Apollona
Didim, woda pitna przy drodze dochodzącej do świątyni Apollona
Didim, woda pitna przy drodze dochodzącej do świątyni Apollona

Nasze tureckie wakacje rozpoczęliśmy po przyjeździe od dnia odpoczynku po 11-dniowej podróży przez całą Europę. Krótkim przerywnikiem była wizyta na zgliszczach starożytnej Bargylii. Drugi dzień przeznaczyliśmy na nadrobienie zaległości z trasy dojazdowej i odwiedzenie miejsc, których nie zdążyliśmy zobaczyć podczas drogi z Izmiru do Boğaziçi, czyli ruin Didymy, Miletu i Priene. Dodatkowym elementem trasy zostały kolejne ruiny: Euromos.

Do Didymy mieliśmy ok.100 km jazdy samochodem, najpierw drogą D330 do Milasu, a potem D525 w stronę Söke. Po drodze przejechaliśmy (nie po raz ostatni zresztą) obok jeziora Bafa, którego okolica jest także wielką atrakcją turystyczną i zbiorowiskiem ruin miast i świątyń, także na wyspach na jeziorze. Z drogi D525 tuż za jeziorem Bafa skręcamy w lewo, w stronę bardzo dobrze oznakowanej brązowymi tablicami (oznaczającymi zabytki) Didymy.

Ruiny świątyni Apollona znajdują się na północy miasta Didim, tuż przy wyjeździe z miasta (co było nam bardzo na rękę, biorąc pod uwagę, że po zwiedzeniu Didymy nasz plan zakładał jazdę właśnie na północ, do Miletu). Do samych ruin nie da się dojechać samochodem, trzeba go zostawić na oddalonym o ok.200 metrów sporym parkingu (płatnym, 3 TL). Do świątyni prowadzi brukowany deptak, wzdłuż którego stoją kramy i kioski z pamiątkami i gadżetami. Tuż przy świątyni znajduje się także restauracja.

Didyma, meduza, symbol miasta
Didyma, meduza, symbol miasta
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona
Didyma, zdobienia kolumn świątyni Apollona

Pierwsza świątynia Apollona w Didymie powstała już ok.VIII w. p.n.e. Ta najbardziej znana, potężna świątynia, zbudowana jako „dipteros”, czyli budynek otoczony ze wszystkich stron dwoma rzędami kolumn, została zbudowana ok. 550 r. p.n.e. Była ogromna, jej wymiary to 85 x 38 metrów, a kolumny z jońskimi ozdobnymi głowicami ustawione były po 8 (na bokach krótszych) i 21 (na bokach dłuższych). We wnętrzu znajdował się wykonany z brązu posąg Apollona.

Swiątynia w Didymie była najważniejszą świątynią na obszarze starożytnego Miletu, stąd też wybudowano świętą drogę, o długości 17 km, łączącą Milet z Didymą. Droga ta udekorowana była wieloma stojącymi wzdłuż niej statuami, które dziś wzbogacają zbiory m.in. British Museum w Londynie, Luwru w Paryżu oraz muzeów w Berlinie i Stambule. Kilka niewielkich znajduje się także w muzeum w Milecie.

Swiątynia Apollona została zniszczona w 494 r. p.n.e. podczas walk z Persami. Została wtedy splądrowana, a posąg Apollona został wywieziony. Odbudowę świątyni rozpoczął dopiero po ponad 100 latach Aleksander Wielki, nakazując budowę jeszcze większego budynku, o wymiarach 118 x 60 metrów, otoczonego przez ponad 120 kolumn, zdobionych wizerunkami byków i meduz. Kamienna głowa meduzy jest do dziś najbardziej rozpoznawalnym symbolem Didymy. Nie były one zresztą umieszczane przypadkowo.

Didyma, świątynia Apollona
Didyma, świątynia Apollona
Didyma, świątynia Apollona, adyton
Didyma, świątynia Apollona, adyton
Didyma, świątynia Apollona, adyton
Didyma, świątynia Apollona, adyton

Meduza w mitologii greckiej była kobietą z wężami zamiast włosów, jedną z trzech Gorgon. Jej spojrzenie zamieniało w kamień. Wizerunki meduz na kolumnach świątyni miało chronić ją przed złymi oczami.

Do wnętrza świątyni (adytonu, 45 x 22 m) wstęp mieli wyłącznie pełniący w niej służbę kapłani. Nie był on zadaszony, ale otoczono go wysokimi (3,5 m) murami z marmurowych bloków. Wewnątrz adytonu znajdowało się święte źródło, które pełniło rolę wyroczni. To przy nim siedziała kobieta, której słowa podlegały interpretacji kapłanów.

Swiątyni nigdy jednak nie ukończono, jej budowa przerosła możliwości budowniczych, pomimo prac trwających kilkaset lat. Ostatecznie wstrzymano je dopiero pod koniec IV w. n.e., gdy zakazano czczenia bóstw innych niż chrześcijańskie, a na początku następnego wieku została zamieniona w kościół i w tej funkcji dotrwała do 1453 r., kiedy to ostatecznie zniszczyło ją trzęsienie ziemi.

Didyma, świątynia Apollona, przedsionek
Didyma, świątynia Apollona, przedsionek
Didyma, świątynia Apollona, na zewnątrz adytonu
Didyma, świątynia Apollona, na zewnątrz adytonu
Didyma, świątynia Apollona
Didyma, świątynia Apollona

Didyma miała swoje nieszczęście (a może szczęście ?) bycia tą drugą. Drugą co do wielkości świątynią po świątyni Artemidy w Efezie oraz drugą pod względem znaczenia wyrocznią, po tej w Delfach.

Wstęp na teren świątyni jest płatny (w sierpniu 2013 r. było to 8 TL za osobę dorosłą, dzieci do lat 12 bezpłatnie). Spokojne obejrzenie całości zajęło nam ok.40 minut. Kilka minut po godz.11-tej odjeżdżamy, kierując się dalej na północ, ku oddalonym od Didim o 20 km ruinom starożytnego Miletu.

Pełna galeria zdjęć z Didymy znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Dotychczasowa średnia ocena / 5. Ilość opinii:

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o