Bodrum, zamek św.Piotra, dawna siedziba zakonu Kawalerów Maltańskich

Miejscem, którego nie powinno się pominąć w trakcie zwiedzania Bodrum, tureckiego kurortu turystycznego, jest położony na morskim cyplu zamek świętego Piotra, wybudowany przez rycerzy Suwerennego Zakonu Szpitalników św.Jana, czyli Zakonu Maltańskiego. Dziś mieści się w nim słynne Muzeum Archeologii Podwodnej.

0

Miejscem, którego nie powinno się pominąć w trakcie zwiedzania Bodrum, tureckiego kurortu turystycznego, jest położony na morskim cyplu zamek świętego Piotra, wybudowany przez rycerzy Suwerennego Zakonu Szpitalników św.Jana, czyli zakonu Kawalerów Maltańskich. Dziś mieści się w nim słynne Muzeum Archeologii Podwodnej.

Tour de Europe 2013, dzień 14 (poprzedni wpis: Bodrum, starożytny Halikarnas). Zakon Kawalerów Maltańskich (wtedy jeszcze się tak nie nazywał) powstał w czasach pierwszej krucjaty, mającej na celu zdobycie Jerozolimy. Od początku był zakonem międzynarodowym, nie opartym na fizycznej państwowości i granicach, co upodabniało rycerzy maltańskich do templariuszy, a odróżniało od Krzyżaków. W 1113 zakon został oficjalnie uznany przez papieża. Po sukcesie wojen krzyżowych, głównym zadaniem rycerzy zakonu było pilnowanie bezpieczeństwa w Jerozolimie i okolicach.

Pod koniec XIII w. zakon musiał ewakuować się po upadku Jerozolimy na Cypr.  Niedługo później rozpoczęła się nagonka na templariuszy, który to zakon został zdelegalizowany przez papieża w 1312 r., a wszystkie posiadłości templariuszy zostały przekazane joannitom (tak nazywano rycerzy zakonu św.Jana – zakonu maltańskiego). Nagły przypływ majątku dał zakonowi odwagę do najazdu na wyspę Rodos, która od tej pory stała się ich główną siedzibą. Władanie wyspą pozwalało zakonowi także na kontrolę handlu morskiego, co nie podobało się rosnącemu w siłę Imperium Osmańskiemu. I to właśnie zagrożenie z tej strony spowodowało, że zakon rozpoczął poszukiwanie możliwości wzmocnienia swojej pozycji w regionie.

KML-LogoFullscreen-LogoGeoJSON-LogoGeoRSS-Logo
Tour de Europe 2013 - Bodrum

ładowanie mapy - proszę czekać...

Turcja, Bodrym, Myndos Gate: 37.037605, 27.413458
Turcja, Bodrum, antyczny teatr: 37.040020, 27.421553
Turcja, Bodrum, grobowiec Mauzolosa: 37.037909, 27.423999
Turcja, Bodrum, zamek: 37.032210, 27.429106
Bodrum, panorama miasta i zamku widziana z antycznego teatru
Bodrum, panorama miasta i zamku widziana z antycznego teatru

Wielki Mistrz zakonu znalazł w 1402 r. dogodne miejsce do budowy zamku – na cyplu morskim naprzeciwko wyspy Kos. Niedaleko od miejsca, gdzie niegdyś stało starożytne miasto Halikarnas (dzisiejsze Bodrum) i słynne Mauzoleum Mauzolosa. Budowę rozpoczęto 2 lata później, a w 1409 r. papież wydał dekret zapewniający miejsce w niebie wszystkim budowniczym zamku. Budowa trwała, a jako materiały użyto kamieni z grobowca Mauzolosa, który wcześniej prawdopodobnie został zniszczony przez trzęsienie ziemi.

Budowa trwała długie lata. W 1406 r. ukończono kaplicę, wieżę angielską (każdy język używany w zakonie miał mieć swoją wieżę w zamku) w 1413 r., mury zamkowe dopiero w 1437 r. Zamek kilkakrotnie rozbudowywano i przebudowywano. Przez 100 lat zamek był drugą pod względem znaczenia siedzibą zakonu, po tej głównej na Rodos. Jednak gdy sułtan osmański Sulejman Wspaniały w końcu zdobył Rodos w 1522 r., rycerze poddali mu wszystkie swoje siedziby, włącznie z zamkiem w dzisiejszym Rodos – i opuścili to miejsce na zawsze.

Siedem lat później pozwolono im się osiedlić na Malcie, gdzie mają jedną ze swych siedzib do dziś – bo zakon istnieje do czasów teraźniejszych. Od tej siedziby pochodzi zresztą potoczna nazwa zakonu – Kawalerów Maltańskich. Malta przez długie lata była we władaniu zakonu, aż do czasów Napoleona. Wtedy to zakon utracił większość swych dóbr, których już nigdy nie odzyskał.

Bodrum, zamek z zewnątrz
Bodrum, zamek z zewnątrz
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, kolekcja amfor
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, kolekcja amfor
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, kolekcja amfor
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, kolekcja amfor
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, wrak rzymskiego statku z VII w.
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej na zamku, wrak rzymskiego statku z VII w.

Dziś zakon Kawalerów Maltańskich traktowany jest prawie jak suwerenne państwo, chociaż nie ma formalnych granic. Ma trzy posiadłości (dwie w Rzymie i jedną na Malcie), mające status eksterytorialny, jak ambasady. Uznawany jest przez ponad 100 krajów całego świata, jest obserwatorem przy ONZ. Wydaje własne znaczki pocztowe, ma własne tablice rejestracyjne dla samochodów służbowych, ma też własną walutę.

A co działo się z zamkiem w Bodrum po opuszczeniu go przez joannitów ? Turkowie przejęli władanie nad nim, na początek zamieniając kaplicę w meczet, nazwany oczywiście meczetem Sulejmana. Dobudowali też minaret, który został zniszczony podczas I wojny światowej. Odbudowano go całkiem niedawno, w 1997 r. W połowie XIX wieku Brytyjczycy wywieźli część rzeźb i zabytkowych reliefów, dziś znajdują się one w British Museum w Londynie. Zamek był wykorzystywany jako baza tureckiej armii, potem jako więzienie. Po zakończeniu I wojny światowej zamek opustoszał na 40 lat. W 1962 r. władze podjęły decyzję o utworzeniu w zamku Muzeum Archeologi Podwodnej, w którym umieszczane będą eksponaty związane z podwodną eksploracją Morza Egejskiego.

Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek
Bodrum, zamek

Muzeum przepełnione wprost jest eksponatami, pochodzącymi z odkryć połaci Morza Egejskiego i jest jednym z najlepszych muzeów tego typu na całym świecie. Najważniejszym eksponatem muzeum jest niewątpliwe Ulubrun, wrak statku handlowego pochodzącego z XIV wieku p.n.e. Był on wprost przepełniony różnymi dobrami, w tym surowcami (10 ton miedzi, 1 tona cyny) i wyrobami rękodzieła (ceramiką), biżuterią złotą i srebrną (także egipską), narzędziami z brązu, a także drewnianymi tablicami, pokrytymi woskiem, służącymi do pisania – prawdopodobnie były one zapisane, ale nie wytrzymały przebywania w słonej morskiej wodzie. Gdyby nie to, byłyby dziś najstarszymi istniejącymi… książkami.

Muzeum posiada także bogatą kolekcję amfor z całego wybrzeża Morza Sródziemnego, z różnych okresów historii. Warte grzechu są też kolekcje szkła z okresu od 1400 r. p.n.e. oraz zbiory biżuterii i monet. Ale warto także wejść do wnętrz zamku i muzeum, by móc podziwiać widoki rozpościerające się z murów, zarówno na morze, jak i na miasto Bodrum. A także te wewnętrzne – sam zamek jest także warty zawieszenia oka, a spacer wznoszącymi się i opadającymi murami wokół wież buduje ogromny podziw dla wysiłku budowniczych z początków XV wieku.

Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku, wrak statku z XIV w. p.n.e.
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku, wrak statku z XIV w. p.n.e.
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku
Bodrum, Muzeum Archeologii Podwodnej w zamku

Wstęp do zamku i muzeum jest płatny, i to niemało: 20 TL od osoby dorosłej. Ale zdecydowanie jest to kwota warta poświęcenia dla zobaczenia unikatowych eksponatów muzeum i widoków z zamku.

Wychodząc z zamku i muzeum, udaliśmy się w centralną, handlową część miasta, pełną uliczek ze sklepami i kramami, sprzedającymi dosłownie wszystko, czego może zapragnąć dusza turysty. Szukaliśmy poczty (PTT) w celu zakupu karty opłat za autostrady w Turcji, której wciąż od wjazdu do tego kraju nie udało się nam kupić. Nie udało się i tym razem – poczta była, i czynna była – ale wnioski o wydanie karty HGS (tak, trzeba wypełnić papierowy wniosek, trzeba pokazać też paszport) przyjmowane były tylko do określonej godziny – i tak godzina oczywiście już minęła 🙂 Czyli dalej z HGS-u nici.

Bodrum, meczet Kızılhisarlı Mustafa Paşa
Bodrum, meczet Kızılhisarlı Mustafa Paşa

Przechadzając się ulicami Bodrum podziwialiśmy także kilka miejskich meczetów (ich zdjęcia znajdziecie w dołączonej do tego wpisu galerii). Są wśród nich budowle historyczne, m.in.:

  • meczet Kızılhisarlı Mustafa Paşa, stojący tuż przy zamku, zwany też Eski Camii (Stary Meczet), wybudowany w 1723 r. Minaret meczetu zawalił się w 1927 r. w wyniku trzęsienia ziemii. Obecna wersja pochodzi z 1963 r.;
  • meczet Tepecik, stojący na nabrzeżu morskim niedaleko zamku i mariny morskiej, wybudowany w 1735 r., mocno uszkodzony w wyniku ostrzału francuskiego statku w czasie I wojny światowej, odbudowany i udostępniony ponownie w 1962 r.;
  • meczet Merkez Adliye, także stojący blisko zamku, przy Placu Republiki, nazywany przez miesjcowych Nowym Meczetem, ze względu na to, że jest ostatnim wybudowanym w Bodrum meczetem – powstał w 1902 r.
Bodrum, pomnik Ataturka
Bodrum, pomnik Ataturka
Bodrum, ozdobne statuetki przy nadmorskiej promenadzie
Bodrum, ozdobne statuetki przy nadmorskiej promenadzie

Warto także powiedzieć o okolicach mariny w Bodrum. Wypełniona jest ona pomysłowymi statuami, ubarwiającymi nadmorską promenadę. Natknęliśmy się także na pomnik ku czci Ataturka, stojący przy Placu Republiki oraz stojący obok mały obelisk upamiętniający ofiary wojny z Grecją z lat 1919-1921.

Wyjeżdżamy z Bodrum znów utykając w potężnym korku, ciągnącym się do krańców granic administracyjnych miasta, w którym fantazja tureckich kierowców w przepychaniu się i tworzeniu nowych pasów ruchu rośnie wprost proporcjonalnie do czasu w nim spędzonego. Nie wrócimy tu już, przynajmniej w czasie tego wyjazdu. A już następnego dnia wyjeżdżamy na dwudniową, zaplanowaną jeszcze w Polsce wycieczkę w kierunku Fethiye, plaży Patara i wąwozu Saklikent. Ale atrakcji będzie znacznie więcej.

Pełna galeria zdjęć z Muzeum Archeologii Podwodnej w Bodrum znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Ten artykuł nie był jeszcze oceniany. Oceń jako pierwszy!

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o