Ateny, najważniejsze atrakcje stolicy Grecji. Część 3 – miejskie agory

Agora w starożytnym świecie była sercem miasta, jego centrum politycznym i administracyjnym, ale także handlowym. To na agorach tętniło życie publiczne miast. Ateny oferują turystom do zwiedzenia aż dwie agory – antyczną i rzymską (późniejszą). Dziś będzie właśnie o nich.

0

Agora w starożytnym świecie była sercem miasta, jego centrum politycznym i administracyjnym, ale także handlowym. To na agorach tętniło życie publiczne miast. Ateny oferują turystom do zwiedzenia aż dwie agory – antyczną i rzymską (późniejszą). Dziś będzie właśnie o nich.

Weekend w Atenach (poprzedni wpis: Ateny, najważniejsze atrakcje stolicy Grecji. Część 2 – południowe zbocze Akropolu). Agora w dawnych czasach była sercem każdego większego miasta, jego centrum życia politycznego i społecznego oraz handlu. W centrum dzisiejszych Aten znajdziemy pozostałości aż dwóch takich miejsc, często ze sobą mylonych: agory antycznej i rzymskiej.

3. Rzymska agora w Atenach

Pierwsza „łupem” aparatu padła agora rzymska, zbudowana pomiędzy 19 a 11 rokiem p.n.e. Nie jest duża i jej zwiedzenie zajmuje dosłownie kwadrans. Pierwotnie miała stanowić przedłużenie starszej agory antycznej (greckiej). Do wnętrza agory prowadziła okazała brama, której pozostałości stoją do dziś – Brama Ateny Archegetis (Rządzącej Miastem), będąca ukłonem mieszkańców miasta w stronę jego patronki.

Ateny, rzymska agora, brama Ateny Archegetis
Ateny, rzymska agora, brama Ateny Archegetis
Ateny, rzymska agora
Ateny, rzymska agora
Ateny, rzymska agora, wschodni propylon i wieża wiatrów
Ateny, rzymska agora, wschodni propylon i wieża wiatrów
Ateny, rzymska agora, agoranomejon
Ateny, rzymska agora, agoranomejon

Najbardziej znaną budowlą rzymskiej agory w Atenach jest dobrze zachowana do dziś Wieża Wiatrów, pełniąca funkcję wieży zegarowej oraz wiatromierza. Wybudowana została prawdopodobnie w połowie I w. p.n.e. W czasach wczesnego chrześcijaństwa używana jako dzwonnica kościoła.

Na terenie agory stoi także XVII-wieczny meczet Fethiye, wybudowany na ruinach wczesnochrześcijańskiej bazyliki. Od wschodu wejściem na agorę był tzw. wschodni propylon, znajdujący się obok Wieży Wiatrów. Także obok niej stał kiedyś agoranomejon, wybudowany prawdopodobnie w I w. n.e. i będący miejscem modlitwy władców. Na terenie agory znaleźć można też pozostałości publicznych latryn oraz północnego portyku, po którym pozostał rząd kolumn. Pierwotnie znajdowało się tu także kilka świątyń, które niestety nie dotrwały do naszych czasów.

Ateny, rzymska agora, meczet Fethiye
Ateny, rzymska agora, meczet Fethiye

4. Biblioteka Hadriana

Do terenu rzymskiej agory zalicza się czasami także pobliskie ruiny „biblioteki Hadriana”, będące dostępne osobno (na podstawie osobnego biletu jednorazowego lub w ramach biletu zbiorczego za 12 EUR). Została ona wybudowana w 132 r. n.e. przez cesarza Hadriana. Uległa dużym zniszczeniom podczas najazdu na miasto w III w., ale potem została odbudowana. W czasach późniejszych na jej terenie dobudowano kilka bizantyjskich świątyń chrześcijańskich, których ruiny można oglądać do dziś. Wśród nich była także pierwsza miejska katedra w Atenach (XII w.). Na terenie biblioteki znajduje się mikroskopijne muzeum (jedna salka) z eksponatami pochodzącymi z wykopalisk na terenie biblioteki.

Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana
Ateny, biblioteka Hadriana, ruiny kościoła Megali Panagia (V w.)
Ateny, biblioteka Hadriana, ruiny kościoła Megali Panagia (V w.)

5. Antyczna (grecka) agora w Atenach

Antyczna agora w Atenach jest uznawana za najlepszy przykład greckiej agory. Jej teren był zamieszkały przez cały okres historii miasta, w jego początkach był to teren mieszkalny oraz cmentarzysko. Terenem publicznym stał się w VI w. p.n.e., a swój ostateczny kształt agora przybrała około II w. p.n.e. Wielokrotnie odbudowywana po najazdach na miasto, została ostatecznie porzucona przez mieszkańców pod koniec VI w. n.e., po najeździe Słowian.

Antyczna agora jest obszarowo o wiele większa o tej rzymskiej i jej zwiedzanie może pochłonąć sporo czasu. Na terenie agory znajduje się kilka dobrze zachowanych budowli oraz wiele ruin na poziomie fundamentów z różnych okresów historii.

Po wejściu na teren agory pierwszym miejscem zwiedzania jest dawny odeon, dobudowany tu przez Rzymian ok.15 r. p.n.e., tzw. odeon Agrippy, pierwotnie mieszczący scenę dla orkiestry oraz miejsca dla tysiąca widzów. W II w. zawalił się dach odeonu, który potem odbudowano jako znacznie mniejszy. Zniszczono go ostatecznie w III w. podczas najazdu na miasto. W czasach późniejszych w tym miejscu wybudowano gimnazjum, którego wejście zdobiły potężne statuy, pochodzące z odeonu. Do Odeonu idziemy tzw. Drogą Panatenajską, która kiedyś prowadziła na Akropol, stojący po południowej stronie agory. To przy niej mieściły się dawniej najważniejsze budynki i świątynie.

Ateny, antyczna agora, odeon Agrippy
Ateny, antyczna agora, odeon Agrippy
Ateny, antyczna agora, ołtarz Zeusa
Ateny, antyczna agora, ołtarz Zeusa
Ateny, antyczna agora, stoa Zeusa
Ateny, antyczna agora, stoa Zeusa
Ateny, antyczna agora, domy rzymskie (VI w.)
Ateny, antyczna agora, domy rzymskie (VI w.)

Kierując się w kierunku wzgórza z najbardziej znaną budowlą agory, świątynią Hefajstosa, mijamy kilka mniej okazałych ruin, m.in. ołtarz Zeusa, świątynię Apolla (IV w. p.n.e., wewnątrz niej znaleziono ruiny wcześniejszej świątyni z VI w. p.n.e.) czy stoę również imieniem Zeusa (V w. p.n.e.). Wcześniej znajdziemy także statuę Hadriana, cesarza rzymskiego, wielbiciela kultury greckiej, pierwotnie stojącą w ramach stoy Zeusa. Ubranie cesarza zawiera zarówno symbole Rzymu (Romus i Romulus, legendarni założyciele miasta) oraz Grecji (Atena ponad nimi). U samego podnóża wzgórza znajdują się ruiny arsenału (III w. p.n.e.), w który był bezpiecznym magazynem broni.

Zwieńczeniem wzgórza Agoraios Kolonos jest wspomniana wcześniej świątynia Hefajstosa, bardzo dobrze zachowana do czasów dzisiejszych. Jej budowa trwała całe dziesięciolecia i ostatecznie inauguracja odbyła się ok. 415 r. p.n.e. Na przełomie VII / VIII w. n.e. świątynia została przekształcona w kościół chrześcijański, który przetrwał (pomimo kilkuwiekowego panowania osmańskiego) aż do XIX w., pod wezwaniem św.Jerzego. Ostatnia msza odbyła się tu w 1833 r. Kolejne sto lat budynek służył jako muzeum, aż do 1934 r. kiedy to nadano mu status zabytku.

Schodząc w dół ze wzgórza, docieramy do ruin strategejonu, miejsca spotkań antycznych ateńskich dowódców wojskowych. Niedaleko znajduje się także Tholos (V w. p.n.e.), ruiny okrągłego budynku, w którym mieszkali miejscy urzędnicy, nieprzerwanie dostępni dla mieszkańców. W południowo-zachodnim narożniku agory znajdują się ruiny dużej fontanny, wybudowanej w drugiej połowie IV w. p.n.e., będącej prawdopodobnie największą tego typu budowlą w mieście. Obok znajdował się monumentalny zegar wodny z tego samego okresu.

Ateny, antyczna agora, świątynia Hefajstosa
Ateny, antyczna agora, świątynia Hefajstosa
Ateny, antyczna agora, świątynia Hefajstosa
Ateny, antyczna agora, świątynia Hefajstosa
Ateny, antyczna agora, arsenał
Ateny, antyczna agora, arsenał
Ateny, antyczna agora, zegar wodny
Ateny, antyczna agora, zegar wodny

Dochodzimy do jednej z najmłodszych budowli na terenie antycznej agory – kościoła Swiętych Apostołów, pochodzącego z X w. Uszkodzony w końcówce XVII w. w walkach pomiędzy Osmanami i Wenecjanami, odbudowany w kolejnym stuleciu. Widowiskowe freski we wnętrzach kościoła pochodzą z XVII w.

Kościół Swiętych Apostołów stoi na przeciwległym do wejścia na teren agory końcu Drogi Panatenajskiej. Kierując się nią w dół dotrzemy do stoy Attalosa II, wybudowanej w II w. p.n.e. przez króla Pergamonu. Została ona zniszczona podczas najazdu na miasto w III w., a jej ruiny były częścią murów obronnych miasta. Dopiero w latach pięćdziesiątych XX w. całkowicie ją zrekonstruowano (wg pierwotnych planów), we wnętrzach umieszczając okazałe muzeum. Budynek ma aż 115 m długości i otoczony jest wspaniałą kolumnadą na dwóch kondygnacjach.

Na terenach antycznej agory w Atenach znajduje się wiele innych budowli w różnym stanie. „Zawartość” agory do dziś nie jest do końca zbadana – znaleziono tu np. elementy wskazujące na istnienie synagogi z III w. n.e. – byłaby to jedna z najstarszych synagog w Grecji.

Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, kościół Świętych Apostołów
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, stoa Attalosa II, dziś muzeum
Ateny, antyczna agora, Droga Panatenejska na Akropol
Ateny, antyczna agora, Droga Panatenejska na Akropol

Warto na chwilę zatrzymać się na greckiej agorze i poddać się urokowi tego miejsca. Ponad dwa tysiące lat temu to tu tworzyła się historia, którą potem „katowano” nas w szkole. Tu kwitła kultura i sztuka, to tu powstał też twór, zwany dziś „demokracją”… To miejsce kiedyś kipiało wprost życiem. Tu bił puls greckiej cywilizacji.

Obydwie ateńskie agory – rzymska i antyczna – oraz leżąca niedaleko tej pierwszej biblioteka Hadriana, dostępne są dla zwiedzających na jednym, zunifikowanym bilecie, kosztującym 12 EUR, wraz z m.in. Akropolem. W jego ramach możemy jeszcze zobaczyć świątynię Zeusa Olimpijskiego oraz Kerameikos, które opiszemy w następnym wpisie.

Pełna galeria zdjęć z ateńskich agor znajduje się na osobnej stronie naszego bloga oraz na naszym profilu na Facebooku.

Jak bardzo przydatny jest dla Ciebie ten artykuł?

Kliknij na odpowiednią gwiazdkę i oceń treść

Ten artykuł nie był jeszcze oceniany. Oceń jako pierwszy!

Jeśli nasz artykuł jest dla Ciebie przydatny...

podziel się nim ze znajomymi 🙂

Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o